Adaptogeny to naturalne związki biologicznie czynne zawarte w różnych gatunkach roślin i grzybów, które zwiększają zdolność organizmu do funkcjonowania w warunkach stresu psychicznego i fizycznego oraz pomagają utrzymać homeostazę. Działanie adaptogenów jest subtelne i kumulacyjne, a odczuwalna poprawa następuje zwykle po 2-6 tygodniach stosowania.
Jak działają adaptogeny?
1. Regulują oś stresu, tzw. oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA), która kontroluje reakcję na stres. Obniżają poziom kortyzolu.
2. Stabilizują poziom neuroprzekaźników. Poprawiają koncentrację i nastrój. Działają uspokajająco lub energetyzująco (zależnie od gatunku).
3. Działają przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Neutralizują wolne rodniki, co obniża poziom stresu oksydacyjnego i wspiera regenerację organizmu.
4. Zwiększają odporność na zmęczenie. Poprawiają wydolność fizyczną i psychiczną.
Grzyby wykazują działanie adaptogenne poprzez regulację różnorodnych szlaków
metabolicznych. Poniżej chciałabym nakreślić zakres oddziaływania na organizm wybranych
gatunków grzybów adaptogennych.
Reishi (Ganoderma lucidum) – siła spokoju
1. Regulacja osi stresu. Obniżenie poziomu kortyzolu.
2. Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co ogranicza przewlekły stan zapalny.
3. Wsparcie zasypiania i poprawa jakości snu, zmniejszenie napięcia i lęku, regeneracja psychiczna. To odróżnia reishi od adaptogenów „pobudzających” takich jak np. żeń-szeń.
4. Poprawa funkcjonowania mitochondriów, stabilizacja poziomu energii (bez efektu „kofeinowego skoku”).
Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) – pamięć i dobry nastrój
1. Stymulacja syntezy czynnika wzrostu nerwów (NGF), co zapewnia lepszą neuroplastyczność i większą odporność mózgu na stres i przeciążenie psychiczne.
2. Ochrona układu nerwowego (neuroprotekcja), spowolnienie procesów neurodegeneracyjnych.
3. Poprawa funkcjonowania osi mózg–jelita i regulacja poziomu neuroprzekaźników (np. dopaminy, serotoniny).
4. Wpływ na funkcje poznawcze. To jej najmocniejszy „adaptogenny” efekt: poprawa pamięci i koncentracji, większa klarowność myślenia.
5. Regulacja prawidłowego składu mikrobiomu jelitowego.
Chaga (Inonotus obliquus) - bomba antyoksydacyjna
1. Bezpośrednia neutralizacja wolnych rodników. Chaga wykazuje 1500x wyższą aktywność antyoksydacyjną niż borówki czy jeżyny.
2. Aktywacja organizmu do produkcji własnych antyoksydantów: dysmutazy ponadtlenkowej, katalazy, peroksydazy glutationowej. Jest to działanie bardziej trwałe i
systemowe niż neutralizacja bezpośrednia.
3. Ochrona mitochondriów i wydajniejsza produkcja energii (ATP).
4. Redukcja peroksydacji lipidów, co chroni integralność błon komórkowych.
5. Modulacja stanu zapalnego poprzez zmniejszenie poziomu wtórnego generowania wolnych rodników.
Grzyby witalne są coraz częściej analizowane pod kątem wpływu na wydolność fizyczną. Efektem działania związków zawartych w grzybach jest wydajniejsze wykorzystanie tlenu oraz wspieranie kondycji mitochondriów. Grzyby wpływają na mitochondria w sposób wielotorowy i regulacyjny, nie „podkręcają” ich jak energetyki, tylko stymulują ich biogenezę i zabezpieczają je przed uszkodzeniami. Ich działanie jest metaboliczne i adaptacyjne - poprawia infrastrukturę energetyczną komórek, przez co zwiększa wytrzymałość fizyczną organizmu.
Źródła:
Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi) in: Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical
Aspects, CRC Press/Taylor & Francis
Ganoderma lucidum (Lingzhi Mushroom): Its Medicinal Uses, Biomolecules and Therapeutic
Applications in: Phytochemistry and Nutritional Composition of Significant Wild Medicinal
and Edible Mushrooms Traditional Uses and Pharmacology, Royal Society of Chemistry
DOI: 10.1515/hepo-2015-0026
DOI: 10.12775/JEHS.2022.12.09.058
DOI: 10.3390/nu17081307
DOI: 10.3390/ijms242115960
DOI: 10.3390/nu15224842
DOI: 10.3390/ijms21010163
DOI: 10.26599/FSHW.2022.9250152
DOI: 10.3390/nu13031008
DOI: 10.25121/PF.2024.25.3.80
DOI: 10.31665/JFB.2020.12245
DOI: 10.17303/jfn.2025.11.101
Używamy plików cookie i podobnych technologii, aby zapamiętać Twoje ustawienia, prezentować spersonalizowane treści i reklamy oraz udostępniać funkcje związane z mediami społecznościowymi. Pliki cookie wykorzystujemy również do mierzenia ruchu i analizowania sposobu korzystania z naszej strony internetowej.
Domyślnie włączone są jedynie pliki niezbędne do poprawnego działania strony. Poniżej możesz zaakceptować wszystkie rodzaje plików, klikając "Zaakceptuj wszystkie", lub odmówić ich używania (z wyjątkiem niezbędnych). Możesz też dostosować pliki do swoich potrzeb, wybierając "Dostosuj zgody". Udzieloną zgodę możesz w dowolnym momencie wycofać lub zmienić, klikając w link "Ustawienia plików cookies" na dole strony.
W tym miejscu możesz określić swoje preferencje w zakresie wykorzystywania plików, umieszczanych przez nas i zewnętrznych usługodawców, których usługi dodaliśmy do naszej strony.
Są to dane informatyczne zapisywane i przechowywane przez przeglądarkę, które są wymagane do prawidłowego działania sklepu internetowego. Zwykle są instalowane dopiero w odpowiedzi na Twoje działania, takie jak: określenie ustawień prywatności, dodanie produktu do koszyka, logowanie, wybór metod płatności i punktów odbioru. Możesz ustawić swoją przeglądarkę tak, aby blokowała lub ostrzegała Cię o tych plikach, ale zablokowanie ich uniemożliwi działanie strony. Niezbędne pliki cookie nie przechowują żadnych danych osobowych, pozwalających na identyfikację tożsamości.
Umożliwiają nam personalizację strony i zapamiętywanie wybranych wcześniej ustawień. Mogą być ustawione przez nas lub przez zewnętrznych usługodawców, w przypadku, gdy rozszerzymy funkcjonalność naszego sklepu o różne dodatki i integracje. Odrzucenie tych plików nie wpłynie na poprawność działania sklepu, ale niektóre przydatne funkcje będą dla Ciebie niedostępne.
Pozwalają na liczenie wizyt i źródeł ruchu. Dzięki temu możemy analizować sposoby poruszania po naszej stronie i poprawiać jej wydajność. Możemy również sprawdzać popularność naszych produktów i udoskonalać ofertę. Zebrane dane są w pełni anonimowe i nie pozwalają na identyfikację konkretnych użytkowników. Jeśli nie zezwolisz na te pliki, nie będziemy wiedzieć, kiedy odwiedzasz naszą witrynę i nie będziemy mogli poprosić Cię o wyrażenie opinii o zakupach.
Pozwalają na lepsze dopasowanie wyświetlanych treści reklamowych do Twoich zainteresowań oraz promowanie naszych produktów na innych stronach, które odwiedzasz. Pliki marketingowe nie przechowują danych osobowych. Opierają się na unikalnej identyfikacji Twojej przeglądarki i urządzenia internetowego. Jeśli nie zezwolisz na ich wykorzystanie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale nie będą personalizowane na podstawie danych z plików cookie.
